Koło dwumasowe

Szacuje się, że aż trzy-czwarte samochodów wyjeżdżających z linii produkcyjnej ma fabrycznie montowane koło dwumasowe. Ten element, kojarzący się kierowcom głównie z kosztowną wymianą, pełni ważną funkcję w układzie napędzania. Jak jest zbudowane i jak działa dwumasowe koło zamachowe? Jakim usterkom ulega i co trzeba wiedzieć o jego wymianie? Odpowiedzi na powyższe pytania udzielamy w tym artykule.

Koło dwumasowe – budowa i zasada działania

Budowa koła dwumasowego jest bardziej skomplikowana niż budowa jego poprzednika – koła sztywnego. Podczas gdy sztywne koło zamachowe – zwane też jednomasem – jest zwykłym, jednolitym odlewem, dwumasa składa się z dwóch niezależnych mas połączonych ze sobą systemem sprężyn i tłumików. Skąd potrzeba wprowadzenia różnic w budowie i jakie korzyści z tego płynące?

Zastosowanie koła zamachowego

Podstawową funkcją koła zamachowego jest magazynowanie energii kinetycznej i wykorzystywanie jej do podtrzymania ruchu obrotowego wału korbowego w trakcie suwów silnika innych niż praca. Koło sztywne dzięki swojej dużej bezwładności doskonale spełnia to zadanie. W czym zatem leży problem? Skąd potrzeba zastępowania go dwumasą?

Gdzie praca silnika spalinowego, tam drgania i wibracje. Przy tak prostej budowie jednomas nie jest w stanie ograniczać drgań generowanych przez pracę silnika. W układach z kołem sztywnym zadanie to wypełniają tłumiki drgań skrętnych umieszczone innym elemencie – na tarczy sprzęgła.

Historia powstania dwumasy

Wraz z upływem czasu i postępem technologicznym, silniki zaczęły zwiększać swoją moc i zmniejszać wielkość oraz masę. Powstała potrzeba stworzenia konstrukcji, która byłaby w stanie przenosić coraz większy moment obrotowy i jednocześnie niwelować coraz większe drgania pochodzące z coraz silniejszych jednostek napędowych. W ten oto sposób, już w latach 80. ubiegłego stulecia powstały pierwsze dwumasy – początkowo stosowane z silnikami diesla, później znajdujące także swoje miejsca w układzie napędowym pojazdów z silnikami benzynowymi.

Budowa i działanie koła dwumasowego

Koło dwumasowe, jak sama nazwa wskazuje, składa się z dwóch mas – pierwotnej i wtórnej. Pomiędzy nimi znajdują się sprężyny łukowe, w konstrukcji znajdziemy także łożysko (kulowe lub ślizgowe) i tarczę zabierakową.

Jak to działa? Koło masy pierwotnej, mocowane na stałe do wału korbowego, jest napędzane przez silnik. Pracujący w smarze układ sprężynująco-tłumiący neutralizuje drgania z silnika i przekazuje moment obrotowy na tarczę zabierakową, a ta za pośrednictwem koła masy wtórnej przekazuje ją dalej na tarczę sprzęgła. Dzięki temu energia kinetyczna jest przekazywana do skrzyni biegów a później do kół, a wszelkie wibracje i drgania skrętne są wytłumiane przez dwumasę. Nie jest też konieczny tłumik drgań skrętnych na tarczy sprzęgła.

Uszkodzenia dwumasowego koła zamachowego

Ilość i wielkość obciążeń, jakim koło dwumasowe musi podołać, wpływa na żywotność koła dwumasowego. Przyjrzyjmy się jakim usterkom ulegają koła dwumasowe, jak je rozpoznać oraz jak ich uniknąć.

Objawy uszkodzenia dwumasy

Jak rozpoznać, że dwumasowe koło zamachowe jest w kiepskiej kondycji? Może na to wskazywać kilka objawów:

  • stuki przy odpalaniu i gaszeniu silnika
  • drżenie wyczuwalne w kabinie pasażerskiej, w szczególności na jałowym biegu
  • szarpanie lub/i niepokojące hałasy przy przyspieszaniu – zwłaszcza z niższych obrotów
  • drżenie pedału sprzęgła, drążka zmiany biegów
  • trudności w zmienianiu biegów

Ponieważ niektóre z tych objawów mogą wykazywać także inne podzespoły, na przykład zbyt wolno pracujący rozrusznik, finalną diagnozę usterki należy pozostawić zaufanemu mechanikowi. Najczęściej wymaga ona demontażu skrzyni biegów i sprzęgła oraz dokładnej inspekcji koła dwumasowego. Nie jest to zatem czynność, którą wykonamy samodzielnie na podjeździe przed domem.

Wymiana dwumasowego koła zamachowego

Stając przed koniecznością wymiany koła dwumasowego, wielu kierowców kusi opcja regeneracji starego elementu lub zamiana na sztywne koło zamachowe. Nic w tym dziwnego, że ze względu na skomplikowaną budowę i ważną funkcję koło dwumasowe nie należy do najtańszych części samochodowych.

Przed decyzją na którą usługę się zdecydujemy, warto rozważyć dalekosiężne skutki finansowe. Konwersja na koło sztywne wymaga również wymiany sprzęgła na takie, które będzie posiadało tłumiki drgań na tarczy. Jazda samochodem ze sztywnym kołem zamachowym straci na komforcie, a pozostałe części układu napędzania nie będą już tak dobrze chronione przed wibracjami, co może skutkować późniejszymi awariami. Z kolei regeneracja dwumasy nie daje nam gwarancji ile kilometrów pokonamy na odnawianym elemencie. Jakość usługi wykonanej przez serwis ocenimy dopiero poza bramą warsztatu, gdy pojawią się pierwsze objawy zużycia.

Wymieniając koło dwumasowe dobrym pomysłem jest zorientowanie się ile będzie kosztować nowy element do naszego modelu samochodu. Będziemy mogli wybierać spośród producentów z różnych półek cenowych: Sachs, Luk, Aisin, Valeo, Exedy itd. Być może okaże się, że regeneracja jest zupełnie nieopłacalna, biorąc pod uwagę, że na nowej części na pewno pojeździmy dłużej. Znajdź koło dwumasowe do swojego samochodu w sklepie internetowym sprzeglo.com.pl

Nowe koło dwumasowe w zestawie z sprzęgłem

Ponieważ sprzęgła i dwumasowe koła zamachowe ulegają podobnemu zużyciu przy tym samym przebiegu, często najbardziej opłacalną decyzją jest zakup dwumasy w zestawie ze sprzęgłem. Takie komplety są tańsze niż części kupowane z osobna, a u mechanika też zapłacimy za jedną robociznę.

Jak dbać o dwumasowe koła?

Dwumasowe koło zamachowe to element, który odwdzięczy się komfortową jazdą i wieloma bezawaryjnymi kilometrami jeśli będziemy o nie odpowiednio dbać. Z założenia im mniej obciążeń otrzyma koło dwumasowe, tym dłużej będzie nam służyć. Oto kilka wskazówek jak wydłużyć żywotność tego ważnego elementu układu napędowego:

  • Nabierz nawyku odpalania i gaszenia samochodu z wciśniętym pedałem sprzęgła. (większości nowych samochodów nawet nie da się odpalić bez sprzęgła wciśniętego do końca)
  • Unikaj zbyt dynamicznej, gwałtownej jazdy. Szarpiąc samochodem narażasz koło zamachowe dwumasowe na duże przeciążenia.
  • Dwumasowe koła zamachowe nie przepadają za systemem start-stop. Każde odpalenie i zgaszenie silnika to dodatkowe obciążenie, które koło dwumasowe musi przyjąć. Jeśli planujesz zatrzymać pojazd na dłużej, oczywiście gaś silnik. Jednak częste kilkusekundowe postoje z systemem start-stop mogą szybko wykończyć dwumasę.
  • Nie przesadzaj z ekodrivingiem. Ciągła jazda na niskich obrotach generuje dużo drgań o wysokiej amplitudzie. To dość wątpliwe, by drobne oszczędności na paliwie zrekompensowały przedwczesną wymianę koła dwumasowego.
  • Przemyśl, czy naprawdę potrzebujesz chiptuningu. Co prawda producenci dwumasowych kół zamachowych zostawiają pewną zakładkę dla większego momentu obrotowego, jednak zbyt wiele koni pod maską sprawi, że sprężyny w dwumasie będą cały czas ściśnięte. Część przestanie spełniać swoje zadanie chronienia przed drganiami i najprawdopodobniej rozpadnie się dużo wcześniej niż byśmy sobie tego życzyli. Dodatkowo, nikt nie uzna gwarancji na część montowaną do silnika o większej mocy niż fabryczna!
  • Dwumasowe koło zamachowe woli dłuższe trasy od jazdy miejskiej. Oczywiście nie mamy wpływu na zakorkowane ulice w drodze do pracy. Warto jednak nabrać nawyku łagodnego i płynnego operowania pedałami hamulca i gazu w trakcie jazdy po mieście.

Podsumowując – koło dwumasowe to bardzo pożyteczny element w samochodzie. Przy odpowiedniej eksploatacji można zdecydowanie wydłużyć jego żywotność. Dodatkowo w razie awarii polecamy zamówić części przez internet, dzięki czemu za naprawę zapłacimy nawet o połowę mniej niż w autoryzowanym serwisie.