Smog

Dane i fakty nie kłamią – problem smogu pojawia się tylko w miesiącach grzewczych, więc samochody mają na niego niewielki wpływ. Co więcej, poruszając się autem wdychamy mniej zawieszonych w powietrzu szkodliwych substancji niż podróżując komunikacją miejską.

Smog pojawia się, gdy w powietrzu znajduje się zbyt duża ilość pyłów PM2,5 i PM10, będących mieszaniną cząstek stałych i ciekłych. Ma to negatywny wpływ na zdrowie: powoduje m.in. choroby płuc, krążenia, działa niekorzystnie na układ nerwowy i serce. Jakość powietrza w Polsce już od dawna pozostawia wiele do życzenia. Według raportu Europejskiej Agencji Środowiska w pierwszej 10. miast z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem aż 6 znajduje się na terenie naszego kraju.

Atak na samochody

Wielu ekologów za taki stan rzeczy obwinia samochody. Dlatego w dniach z krytycznym stanem powietrza w miastach wprowadza się darmową komunikację miejską, by zachęcić kierowców do pozostawienia auta – potencjalnego zagrożenia dla środowiska. Niektóre państwa poszły już krok dalej i ograniczyły ruch pojazdów w centrach dużych miast. Dało to niewielki efekt, ok. 2-10% poprawy jakości powietrza w zależności od miasta. Najbardziej ucierpieli na tym mieszkańcy ograniczonych stref, którzy wręcz musieli wymienić swoje samochody na spełniające nowe normy. Słaby efekt przy sporej szkodliwości społecznej.

Problem w piecach i kotłach

Tymczasem samochody w rzeczywistości mają niewielki wpływ na stężenie szkodliwych substancji w powietrzu. Według oficjalnych danych transport drogowy jest odpowiedzialny za ok. 10% produkcji trujących pyłów, a najwięcej tego typu zanieczyszczeń pochodzi z nieodpowiednich systemów ogrzewania (pieców, kotłów) i niewłaściwych paliw, m.in. taniego mułu węglowego, którego ze względów zdrowotnych nie powinno się w ogóle wypalać. Niemały wpływ ma przemysł i energetyka, a nawet rolnictwo. Domowe paleniska na paliwa stałe (węgiel, biomasa) są również głównym źródłem produkcji rakotwórczego benzo[a]pirenu, będącego jednym ze składników smogu (wraz z pyłami). Na jego powstawanie samochody nie mają już żadnego wpływu.

Emisja pyłów

Emisja benzo[a]pirenu*

*transport drogowy – 0%

Zanieczyszczenie powietrza z podziałem na miesiące

Źródła: Krakowski Alarm Smogowy, Europejska Agencja Środowiska, Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska

Jak smog kształtuje się w zależności od miejsca?

Aby udowodnić, że ruch samochodowy nie jest głównym źródłem powstawania smogu, tygodnik „Motor” przeprowadził eksperyment. Za pomocą ręcznego czujnika zanieczyszczeń zmierzono stężenie szkodliwych pyłów w różnych miejscach Warszawy. Test rozpoczął się od pomiaru w okolicy stacji Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Następnie poziom smogu zmierzono przy głównej arterii miasta, w ścisłym centrum, na obrzeżach, w parku i w jego pobliżu, a także w mieszkaniu, komunikacji miejskiej i we wnętrzu auta. Poniżej przedstawiamy normy stężenia pyłów PM10 i PM2,5, opracowane przez GIOŚ. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) za akceptowalne uważa stężenie dobowe PM2,5 nieprzekraczające 25 ug/m3 i 10-50 ug/m3 w przypadku pyłów PM10.

Polski indeks jakości powietrza

PM2,5
[µg/m3]
PM10
[µg/m3]
Bardzo dobry 0 – 13 0 – 21
Dobry 13 – 37 21 – 61
Umiarkowany 37 – 61 61 – 101
Dostateczny 61 – 85 101 – 141
Zły 85 – 121 141 – 201
Bardzo zły > 121 > 201

Na następnej stronie:
Wyniki pomiarów
Gdzie jest najczystsze powietrze?